Latest Articles

Saturday, 9 July 2016

Cad a d'fhoghlaim mé i gcéad bhliain i gColáiste na hOllscoile Corcaigh

Céad bhliain i gColáiste na hOllscoile Corcaigh


A leitheoirí, Eoin anseo.

Admhaím go raibh mé thar a bheith treallach nuair a bheartaigh mé aon rud a chur suas ar an mblag sin. Mar is eol daoibh, d'éirigh mé áit a fháil an bhliain seo chugainn i gCógasíocht i gColáiste na hOllscoile Corcaigh. Bhuel, ba í an bhliain is seafóidí nó dochreidte, i mo shaol chomh fada sin. Áfach an samhradh sin ba mhaith liom a bheith ag scriobh ar an mblag sin níos minice, thosaigh mé ag chur cupla aistí ar line, ach ba chóir go mbeinn níos pearsanta arís. Mar sin, ba mhaith liom plé a dheanamh ar mo bhliain in Ollscoile agus roinnt rudaí a d'fhoghlaim mé!


Ní smaoineamh maith é saotharlann a dhéanamh nuair áta póit orm

Mar is eol do chach i gContae Chorcaí, is í Déardaoin an lá is tábhachtaí i rith na seachtaine i saol an scoláire. Téann siad amach ina dtáinte. Áfach sula dtugann siad cuairt ar na clubanna oíche nó na bair, glacann an tromlach páirt in oláchán allta i n-árasáin no i dtithe. Go pearsanta, sin í mo threascairt, chun an fírinneach a rá. Cruthnaíonn Coláiste atmaisféar allta, agus faighim nach raibh mé abalta a chur stop ar m'oláchán féin, téim thar fóir. Agus la i ndiaidh lae, fulaingíonn mé le mígréin i saotharlanna practiciúila. Tuganna Ceimic tinneas cinn dom ar aon nós! Ainneoin an saghas iompar soisialta sin, Mhairigh mé.(Rinné mé níos mó go fíor, chríochnáigh mé an chéad bhliain le céandonóracha!) Molaim daoibh, is fiú cothrom na féinne a dheanamh idir saol sóisialta agus saol acadúil.


Bí foighneach, gheobhaidh tú cairde

Ó nuair a bhí mé óg, d'fhulaing mé le himní. Go
UCC -  Le h

Emmet Curtin
háirithe imní sóisialta. Rinne bulaíocht dochar dom, caithfidh mé a rá go raibh mé thar a bheith neirbhíseach i meánscoil go speisialta. Is rud an-dheachair é a chur i bhfocail. Braithim cosúil le daoine roimh an Ardteist, crithim agus nílim abalta a análú i gceart. Ag tús an bhliain, nuair a thosaigh mé Coláiste bhí sort bailiú ann sa fhoirgneamh Cógasíocht agus bhí orm a bheith ag caint nó ag meascadh le mo chomhpáirtí. Reoigh mé. Ní raibh mé abalta ar bith. Ní raibh aon rogha eile agam, d'fhag mé. Rith mé amach san aer úr ag análú go throm, ag hiperanálú. Cheap mé sa noiméad sin, ní bheidh mé abalta cairde nua a lorg i gColáiste. Áfach, tar eís cupla noiméad suaimhnigh mé agus chuaigh mé isteach arís, agus an gcreidfá a leitheoirí go raibh lá déas agam as sin amach? Bhuailigh mé neart daoine cosuíl le me féin, agus inniu is iad na daoine a bhuail mé ar a lá sin mo dluthchairde! Tá seanfhocail ann a deir 'Is maith an scéalaí an aimsir' Agus is léir don duine is daille gur seanfhocail thar a bheith oiriúnach é maidir le cairde i gColáiste. Bí foighneach!


Do Chara, Eoin.

Thursday, 30 June 2016

Cursaí Sport in Eirinn sa triú milaois

Cursaí Sport agus Sláinte in Eirinn sa triú milaois


'Intinn shláintiúil i gcorp sláintiúil' ach áfach is fíric dhoseachanta í go bhfuil daoine ag titim chun feola sa lá átá inniu ann. Cé go bhfuil níos mó daoine ag aclaíocht, glacaimid páirt in iompar leisciúil maidir leis ár mbia. Tá mearbhia níos easca a iompar nó a ordú mar tá sé níos aisiúla. Go foíll bíonn duine amhain as gach triúr daoine otrach. Is léir go bhfuil raidhse buntaistí ag spórt, ach ní thugaimid faoi dheara orthu. Is ábhar conspoideach é sea agus pléifidh mé na fadhbanna san aiste seo. Freisin molfaidh mé cupla réiteach fhollasach air.

Ar an gcéad dul síos tá caidreamh fada againn le spórt in Eirinn, agus mar sin bhíomar an-slaintiúil san am atá thart. D'itheamar iliomaid táirgí talmhaíochta agus chaitheamar lá i ndiaidh lae amach san aer úr. I gcódarsnacht leis an duine inniu ag suī sa bhaile os comhair na telefíse béile síneadh a ordú ar an bhfón. Bíonn impleachtaí suntasacha fluirse ag baint leis an stíl mhaireachtála sin. Déanann spórt leas do-inste an duine/ Má ghlacann tú páirt sa spórt, foghlaimíonn tú beasanna, fein mhéas agus co-oibriú is líosta gan críoch iad na buntaistí slainte. Maolaíonn spórt ar bhrú agus neartáionn sé do bhaill bheathe. Ba cheart go mbeadh sé chun cinn inár tsochaí. 

Anuas air sin, soláthraíonn sé reimse sochair don gheilleagar. Tá an-tóir ar na ticeadaí nuair a bhíonn na craobhacha ar síul. Cruthaíonn sé atmaisfear dearfach ar fus na tíre. Feicimid na bratacha geal tríd na sráidbhailte beaga. Laghdaíonn sé strús faoi na rudaí laethula, scoil, obair nó fiú do mhorgáiste! Bainimid taitneamh as an gCumann Luthchleas Gael thar aon spórt eile gan cheist ar bith. Samhlaítear dom go bhfuil sé inár bhfola, inár stáir, inár n-oidreacht!

Ar an triú dul sios laghdáionn sé strús i measc deagoirí thar aon duin eile. Tá otracht ag eírí níos prainní agus is cuis imní é. Tá gearghá le spórt i saol na daoine óga ach faraor tá an luach seo caillte i bhfuadar an tsaoil. Tá ar gach dalta a lán staidear a sheanamh agus pointí airde a fháil. Tá spórt an-tairbheach má bhíonn deagoirí níos gníomhaí le spórt agus bia i tsaoil.

Ag feachaint ar n firicí níl aon reiteach soiléir ann. Ba chóir tuilleadh infheistíochta a dhéanamh i spóirt sna scoileanna. I gcoitinne bí curamach le do bhia, agus an am a chaitheamh amuigh faoin aer úr. Bhuel de réir an seanfhocail 'Is fearr déanach ná choíche'.

Do Chara, Eoin. 

Wednesday, 18 May 2016

A Chlann le Máire Áine Nic Gearailt - Ceist ar an bpríomhthéama

A Chlann


Cad é príomhthéama ar dáin A Chlann dar leat?

Níl amhras ar bith orm ach go bhfuil maithréachas mar an phríomhthéama sa dán seo. Baineann an file trial as tréithe liteartha eifeachtaí agus eiseachtula tríd an dán, gan dabht musclaíonn se trua ionat, spreagann smaointí i d'intinn faoi do mháthair féin. 

Ag tús an dáin, osclaítear le ráiteas cumhachtach. 'Dá bhéadfainn sibh a chosaint ar an saol seo, chosnóinn' Láithreach, is léir don duine is daille go bhfuil grá do-inste aici dóibh. Ag an am céanna samhlaítear dom gur smaoineamh brónach é. Ní bhéidh sí abalta iad a chosaint go deo. Is tasc dódhéanta é. Ina theannta sin, usaidtear fluirsé íomhanna i véarsa a háon chun an téama a leiriú. 'Bearna baoil/Aingeal/Sléibhte/Maolchnoic mhíne/Bhfarraigí gléghorm' Cuireann siad béim ar an bhfíric go bhfuil bóthar dian rompu, scathanaíonn siad aigne an fhile, tá sé soiléir go bhfuil sí buartha futhu. Freisin críochnaítear le méafar dódhearmadta 'Ce mo chroí' Is comparáid shuntasach í, imeoidh na paistí óna mbaile agus glácfaidh siad páirt ar fud an domhain. 

Chomh maith eis sin i véarsa a dó. is léir go bhfuil sí ina máthair cosantach. Ba mhaith leí dhá rudaí; stop a chur ar phian spiordálta agus pian fisiciúil. Dá mbéadh sí abalta cuirfeadh sí stop ar 'Díoltas/Fearg Dé' agus 'Mhaithfinn daoibh gach peaca' Is léir go ndeanfaidh sí rud ar bith dóibh. Usaidtear roinnt íomhanna religúnacha tríd an alt, cé go bhfuil ról follosach ag creideamh ina saol. Chuirfeadh sí a paistí ar dtús cosúil le gach máthair. Chuirfeadh sí iad roimh í féin. 'Nár dheineas riamh dom féin' Cuireann sí béim ollmhór uirthi féin, braithim trua di mar máthair cé go ndeanfadh sí a dícheall, níl sé ina thasc indéanta. Freisin deanfaidh sí 'Cogadh ar phéin' Léiríonn sé go bhfuil mothúchain máthartha laidir aici, dá mbeadh sí abalta ní bheadh na paistí ag fulaingt go fisiciúil. 

Ina theannta sin, i véarsa a trí usaidtear an file an aimsir fháistineach agus an aimsir láithreach chun béime a chur ar an suíomh, níl aon smacht aici orthu anois. Bhéadh dáinséar rompu 'I Bhfiacail bhúr bhfáistine' Usaidtear uaim chun beime a chur ar an mbóthar dáinséarach rompu. Adhmhaíonn sí go bhfuil sí beagánin buartha futhu 'Ní feicim ach im' bhuairt' Faighimid pheirspicíocht ghrámhar di agus a smaointi mar máthair, musclaíonn sí trua ionam, níl sí abalta iad a shabháil go deo. 

Fe dheireadh deantar líosta i véarsa a ceathar. Léiríonn an líosta go bhfuil páirt níos lú aici ina saol anois. Níl smacht aici ar 'Brionglóidí/mBealaí/Smaointe/Dearcadh' Caillfaidh sí smacht orthu, níl amhras ar bith orm ach gur rud deachair é mar máthair. Cuireann an líne deireanach istach go mór orm ar leibheal pearsantacht. 'Níl agam ach guí' Is line neamhbhalbh é ach nach bhfuil sé direach? Mar máthair níl aici ach paidir. 

Saturday, 9 January 2016

Nua Eabharc

Nua Eabharc

Dia duit a leitheoirí, arís tá brón orm ach níl noimead le sparáil agam chun an blag sin a scríobh. Áfach sa bhliain nua deanfaidh mé tréaniarracht alt amhain a scríobh gach sathairn. Anois ba mhaith liom mo sheachtain i Meiriceá a roinnt libh!

Leabharlann Nua Eabharc
Ar an 27ú lá Mí na Nollaig thiomáin mé agus mo chlann go dtí an Aerfort i Sionainn, ar a seacht a chlog an gcreidfea? Bhíomar ar an eitléan ar feadh seacht huaire is doigh liom, chaith an chuid am ina chodladh chun a bheith firinneach libh. Sriocheamar i JFK ar a trí a chlog tríd is tríd. Admhaím gur thóg sé iliomaid ama ach mar a deirtear 'Ní bhíonn an rath ach mar a mbíonn an smacht'.

An Foirgneamh Empire State


Cad a rinné mé? Bhuel ar an gcéad lá thugamar turas bus i lár na cathrach, 'Big Bus' an ainm a bhí ar an turas bus. Bhíomar abalta na suíomhanna a fheicéail go tapaidh agus go héifeachtach. Molaim an bus sin go hard gan cheist ar bith. Thosaigh sé i dTimes Square agus chuaigh sé go dtí iomarca aiteanna, mar shampla: an Foirgneamh Empire State, Dealbh na Saoirse, an Foirgneamh Flatiron, Madison Square Gardens, 5th Avenue. Is liosta gan críoch iad na haiteanna a bhí ar an turas! Anuas ar sin bhí treorí in eineacht linn freisin agus thug sé scéalta suimiúla gan stad gan staonadh, cosúil leis an tine i Nua Eabharc ar feadh céad bhliain ó shin. Ce gur fuair cupla duine bás sa thimpiste scread na  daoine aitiúla i mBrooklyn 'Sábhálaigí an Toirtín!' le fáil sa siopa Juniors. Fós seasann an siopa sin i dTimes Square agus tá cliú agus cáil ag an siopa sin mar gheall ar a Toirtín sa triú millaois i ngach cearn den domhan!





 Sraid 49ú
Anuas ar sin bhaineamar trial as roinnt gníomhaíochtaí turasoireachta, mar shampla thugamar cuairt ar an Oighear-Rinc i bPáirc Lárnach. Bhí an t-ádh dearg linn mar ní raibh ach cupla duine sa scuainne! Freisin a leitheoirí an gcreidfea gur cheannaigh Donald Trump an rinc sin? Is gráin liom an fear sin ach is scéal eile é seo. Chaitheamar timpeall deich noiméad ar an oighear mar shleamhnaigh mo dheirfīur Emma ar an Oighear agus duirt sí gur pian uilechumhachtach aici ina ruitín. Mar sin thugamar sós on áclaíocht agus chaiteamar an tráthnóna ag síopadoireacht agus ag taiscéaladh 5th Avenue agus a leitheoirí adhmhaím gur chosain gach rud faoin spéir milliún euro! Ní raibh ach cúpla céad euro i mo chuntais reata, mar sin ba bheag nar thit mé as mo sheasamh nuair a chuala mé na praiseanna. Áfach, chuamar go dtí an ceantar 'Soho' i Nua Eabharc agus buíochas le dia bhí na praiseanna níoa lú. Ba feidir liom iliomaid eadaí nua a cheannach ag praghas an-bhlasta. Caithfidh mé a rá gur cheap mé go raibh na daoine ag obair sa síopaí an-mharbhánta. In Eirinn samhlaítear dom go bhfuil daoine níos fuinniula agus deannann siad a ndícheall ar an tromlach den ám. Ach Bhainigh mé an suailce as an seachtain a chaith mé sa chaithear gan codladh.

Sunday, 18 October 2015

Cógaisíocht i gColáiste na hOllscoile Corcaigh

Cógaisíocht i gColáiste na hOllscoile Chorcaigh

Dia duit a leitheoirí! Conas átá sibh?

Ní raibh mé ábalta aon rud a scriobh ar feadh cupla mí, ba cheart go roinnfinn píosa nuacht libh. D'éirigh mé áit a fháil i gCógaisíocht i gColáiste na hOllscoile Corcaigh i mí Lunasa. Bhí athás do-inste orm níor cheap mé i milliún bliain go ngeobhainn Cógaisíocht ach ar aon nós chun a bheith firínneach libh táim ar scamall a naoi anois. Bainim an-suailce as an gcúrsa go laethúil. Solathraíonn sé duaiseanna la i ndiaidh lae ach mar a deirtear 'Ní bhíonn an rath ach mar a mbíonn an smacht'. Chaith mé Méan Fómhair sort trína chéile ach anois táim ag iarriadh mo shaol a chur faoi smacht anois. Cúimhnigh mé an seachtain seo cáite go ndearna mé eagóir ar an mblag sin, mar sin shocraigh mé alt a scríobh ar shaol in Ollscoile agus an peirspictíocht átá agam.

An Foirgneamh Cavanagh
Taibhsítear dom go bhfuil na daoine i mo chúrsa thar cuimse tuisceanach agus oscailte. Cháith mé fluirse áma i meanscoil ag streachailt ar leibhéal sóisialta, mar sin bhí faitíos orm go hollmhór. Cad a cheapann daoine nuair a bhuailigh mé iad? Cad a déarfiadh mé dóibh? Ach ní féidir é a shéanadh ach go bhfuil siad go hálainn ar fad. Caitear liom mar chara fiú ar an gcéad lá. Ní duine thar a bheith sóisialta mé ach fós ní fhagaim ar an leathtaobh. I meanscoile tá sort grupaí ann, agus ba cheart go bhfágfá tú i do ghrupa. Áfach níl Coláiste mar an gcéanna. Is clann muid. Cuireanna na daoine i mo chúrsa muinín orm gur roghnaigh mé an cúrsa ceart gan cheist ar bith!


Anuas ar sin caithfidh mé a adhmháil gur campus stairiúil agus pictiúrtha é, agus bainim an-sult as an saoirse a thógann coláiste dom. Is athrá ó bhonn é mar tá iliomaid deiseanna agus roghanna agat. Deanaim mo dhícheall chun staidéar a dhéanamh nuair átá ám le spárail agam ach uaireanta téim on mbéalach ceart! Tá súil agam go néireoidh go geal liom ar aon nós. 

Go raibh míle a leitheoirí, do chara Eoin.

Sunday, 30 August 2015

Aclaíocht i seú bhliain: is gné thábhachtach í!

Aclaíocht i seú bhliain: is gné thábhachtach í!


D'fhoglaim mé an ceacht sin i dtriú bhliain, muna ndéanann tú go leor aclaíocht fulaingíonn tú go huafasach. Bhí cómhra againn i nGaeilge luan amhain in Eanáir faoin abhár conspóideach. Chuir mo mhuinteoir ceist orainn 'An bhfuil rún athbhliana agaibh?'. De gnáth ní thugaim cíos cás nó cathú ar an saghas sort sin. Áfach gheall mé go nglacfaidh mé páirt i spórt níos mó i seú bhliain. As sin amach chuaigh mé ag rith nó ag rothaíocht chun strús a laghdú. Níl aon dul as an bhfíric go raibh sé thar cuimse dom. Bhain mé an tairbhe gan cheist ar bith, laghdaíonn sé strús agus thug sé ealú ó bhrú na hArdteistiméireachta. Déarfainn go mbéidh sé riachtanach go gcaitheann tú am luachmhar amuigh faoin aer úr. Mar a deirtear 'Ní bhíonn an rath ach mar a mbíonn an smacht'.

Do chara, Eoin

Saturday, 15 August 2015

An Coras Oideachais

An Coras Oideachais 


Tá seanfhocal ann a déir 'Nach lia duine ná tuairim' Nach bhfuil dluthbhaint ag an seanfhocal sin agus ár gCoras Oideachais? Déarfainn go bhfuil déagoirí ciaptha, cráite agus céasta sa tír seo, agus cé a thógfadh orthu é sin? Taibhsítear dom go bhfuil sós ag teastáil uaidh go prainneach ón gcuraclam teoranta sola rachaidh cursaí in olcas.

Ar dtús, caithfidh mé a rá gur coras teoranta é, i láthar na huaire táimid in adharca a chéile. Taibhsítear dom go bhfuil béim tubaisteach ar chuimhne. Is traidisiún seanbhunaite é. Feictear an fhadhb thuasluaite i nGaeilge agus i Mata, go sonrach sna sraitheanna pictiurí agus sna teoirimí. Maraíonn na sraitheanna spontáineacht na teanga. Tá na muinteoirí ag iarraidh suim a chruthú i nGaeilge, agus tá na daltaí ag iarraidh leathnach tar eís leathnaigh a fhoghlaim. I ndairíre ní dheanann siad aon mhaitheas. Rinné mé dearmad ar na sraitheanna an soícind a chriochnaigh mé mo scrudu cainte. Dearfainn gur cur amú ama iad. Ní mheallann siad daltaí chun na hábhair. Is rud nadurtha í an Gaeilge, tá sí go smior na gcnámh ionainn. Togann sí ama. Is fiú níos mo Gaeilge laethúil a chur i bhfeidhm sa churaclam. Mar a deir an file Seán Ó Ríordán ' Fill arís ar do chuid' Is cuid dár cúltur, ár n-oidhreacht agus ár bhfeiniúlacht í an Ghaeilge. Níl aon dul as an bhfiric go bhfuil ár gCoras Oideachais ag déanamh éagoir ar an teanga. Cibé ar bith, molaim na scoileanna in Eirinn níos mo beime a chur ar Ghaeilge comhráiteach.

Mar is eol do chach, cuireann na focail measanú leanúnach creathán trí gach uile dhuine sa tír. Feictear agus cloistear an briatharchath fíochmhar sna méain chumarsaide la i ndiaidh lae. Creidim go bhfuil plé oscailte ag teastáile, plé ina n-eistfear le guth uile dhuine. De reir mar a fheicimse tá athrú ó bhonn ag teastáil ar an gCoras Oideachais ach go speisialta coras na pointí. Tosnaíonn sé ag treabhadh na bpairceanna ceannann céanna arís agus arís eile go dtí go bhfuil sé treafá chun bais acu. Braitheanna cuid shuntasach dár saol ar chupla seachtain. Má bhuailtear tinn mé, caillfidh mé gach rud. Samhlaítear dom go gcealóidh measanú leanúnach brú na hArdteiste. Aontáim leis na muinteoirí freisin, ba cheart go gceartófar na scripteanna taobh thiar den scoil. Ní foláir dúinn neodracht a chur san aireamh. Is docha gur céim eiseamláireach é measanú leanúnach ar an mbóthar ceart gan cheist ar bith.

Ar an dea-uair solathraíonn an coras oideachais ilíomaid deiseanna ar dhaltaí seachas imeachtaí ar an gcuraclam. Ar leibhéal pearsanta bhain mé an-suailce as Idirbhliain. Gan amhras muna ndéanann tú do dhícheall, is cur amú ama í. Caithfidh tú gach seans a thapú. Is liosta le háireamh iad na deiseanna, cuir i gcás, mion comhlacht, an seo, an mhalartú Fraincise agus an gcreidfea taithí oibre? Tá gné practiciúil ag caint leis an Idirbhliain gan amhras. Fuair mé taithí luachmhar ar shaol na hoibre. A leitheoir, chun a bheith fírinneach leat ní dhearna an seachtain sa bhunscoil aitiúil aon rud dom. A luaite is a shroich mé níor stop na paistí ag screadach in ard a gcinn is a ngutha, bhí mé bodhar ag an torann! Caithfidh mé a adhmháil ní bheinn i mo mhuinteoir den scoth. Ina theannta sin leathnaigh Idirbhliain m'aigne nuair a ghlac mé pairt sa mhalartú Frainicise, ní dheanfaidh mé dearmad ar an seachtain sin go deo. Cuimhním maidin amhain, chuir mé ceist ar mo phartnéir Fraincise an raibh mé abalta  cith a thógail? An gcreidfea go bhfuair mé buicéad? Baineadh siar asam. Bhain mé an-sult as an mbóthar abhaile gan dabht. D'fhéadfaí a rá go bhfuil míbhuntáistí agus buntaistí ag baint leis an mbliain sin. Ar an mórgóir cruthaíonn sí cuimhní dodhearmadta.

Faoi dheireadh, de reir mar a fheicimse is fiú níos mó béime a chur ar ghníomhíochtaí taobh thiar den churaclam. Ba cheart go mbeimis ag misniú fás agus forbairt péarsanta i ngach scoláire. Tá níos mó tuillte ag daoine óga seachas gráid ar phíosa páipéir. Caithfimid cumas, díograis agus iarracht an dalta a chur san aireamh. Ní foláir duinn droim láimhe a thabhairt don gcoras oideachais teoranta. Nach bhfuil slí difriúi ag gach duine? Mar a deir an seanfhocal 'Is iomaí slí le muc a mharú seachas é a thactadh'.